Władysław Broniewski: „Poezja”
Władysław Broniewski: „Poezja” - wiersz ma charakter programowy, ukazuje stosunek Broniewskiego do poezji i określa jej zadania. Poezja ma towarzyszyć człowiekowi w każdym momencie życia, ma zagrzewać do walki, dawać nadzieję, ma być żywiołowa, odpowiednia do chwili. Po walce ma przypominać sławę tych, którzy zginęli, ma dawać ukojenie, uspokojenie, ma wyniszczyć emocje negatywne
„Zagłębie Dąbrowskie” - treścią jest Zagłębie Dąbrowskie, bieda, nędza. Kryzys w przemyśle doprowadza robotników do nędzy, poeta wyraża interesy pokrzywdzonych robotników w sporze z pracodawcami i całym systemem politycznym, który dopuszcza do wyzysku. Policjant, który powinien pilnować ładu i porządku w świadomości pokrzywdzonych górników jest wrogiem strzegącym niesprawiedliwości. Ponury nastrój i poczucie gniewu ilustruje ekspresjonistyczna kolorystyka -czerń mocy i czerwień krwi. Zagłębie Dąbrowskie zamiast być podstawą dobrobytu państwa, utwierdza nędzę i krzywdę. "Bagnet na broń" - stał się "poetyckim rozkazem mobilizacyjnym", wierszem apelem, który w prostych i bezpośrednich słowach wzywał do obrony kraju. Obrona niepodległości stała się, w pojęciu Broniewskiego, zadaniem nadrzędnym, obowiązkiem każdego Polaka. Poeta widzi nie rozwiązane problemy społeczne ówczesnej Polski - "Są w ojczyźnie rachunki krzywd, Obca dłoń ich też nie przekreśli", ale uczucie głęboko pojętej troski o losy kraju dyktuje mu strofy: "Ale krwi nie odmówi nikt: Wysączymy ją z piersi i pieśni". Jest to obrona sprawy najważniejszej - wolności, bez której nie sposób rozwiązać problemów społecznych wewnątrz kraju. "Bagnet na broń" wiernie oddawał nastroje społeczeństwa polskiego, jednoczącego się w obliczu nadciągającego niebezpieczeństwa. Broniewskiego cechuje wielka sugestywność i prostota obrazowania: dom jako ojczyzna, a wróg, napastnik jako podpalacz, człowiek podnoszący dłoń na rzecz najbliższą - dom..
Józef Czechowicz: "Na wsi" - w wierszu ukazana jest wizja bezpiecznej wsi, przedstawiane są powszednie czynności. Świat tej wsi może czuć się bezpiecznie. Podmiot liryczny jednak ma przeczucie zagrożenia i dlatego ucieka się do wspaniałych wizji. Opis wsi jest ucieczką, a okres ten to "cisza przed burzą".
"Sam" - w wierszu występują elementy bojaźni, lęku. Podmiot mówi, iż w tym świecie nie ma spokoju. Widoczny jest element wojny, ma miejsce eskalacja lęku i barwy czerwonej. Podmiot spodziewa się, iż nastąpi burza dziejowa, powódź wieków, będzie miała miejsce zagłada.
"Ballada z tamtej strony" - jak mówi tytuł wiersza podmiot liryczny opisuje siebie jako już nieżyjącego. Stwierdza on, iż życie jest bardzo krótkie, jak sen. Katastrofista widzi swoje życie jako skończone. To, co istnieje teraz jest już przeszłością, bo i tak kiedyś przeminie.
"Przedświt" - jest to apokaliptyczna wizja świata. Pojawia się motyw jeźdźca i konia (ten koń stanowi cień skojarzenia z 4 jeźdźcami na koniach z Apokalipsy). Świat ulegnie zagładzie, gdy pojawią się jeźdźcy apokalipsy. W utworze mówi się o przedświcie, ale samego świtu nie będzie, on zginie i pojawi się coś innego. Jawią się różne kolory, a wśród nich czerwień - kolor zagłady, zniszczenia. Człowiek natomiast w momencie zagłady szuka ucieczki, która i tak mu nic nie da.
”Żal” - podmiot liryczny mówi o zagładzie, o własnej śmierci. Wszyscy jesteśmy skazani na zagładę. Podmiot utożsamia siebie z całą ludzkością. Pojawia się element wojny, podmiot mówi, że będzie strzelał do siebie (nawiązanie do I Wojny Światowej, podczas której Polacy, będący pod różnymi zaborami, strzelali do siebie). Zagłada będzie dotyczyła wszystkich. Zginą żołnierze, przestępcy, dzieci, kobiety, cywile. Ten świat stworzony przez cywilizację jest skazany na zagładę. Motyw ryku głodnych ludów, stanowić ma ryk, który doprowadzi świat do zagłady. Złowieszcze są również w wierszu świergoczące jaskółki. „Przez kresy” – tematem wiersza jest podróż wozem przez kresy. Podróż odbywa się wieczorem, gdy zapada noc. Poeta koncentruje się na nastroju i pejzażu potraktowanym w sposób tradycyjny, ze wskazaniem typowych elementów krajobrazu, jak drożyna leśna łąkowa, pole, rżysko, księżyc.





